Bảng so sánh quần thể và quần xã chi tiết nhất

Quần thể sinh vật là gì? Quần xã sinh vật là gì? Hai khái niệm này có gì khác nhau. Hãy cùng baoduongmaynenkhi.vn lập bảng so sánh quần thể và quần xã để tìm ra điểm giống và điểm khác nhé!

so sánh quần thể và quần xã

so sánh quần thể và quần xã

Một số thông tin cần nắm về quần thể sinh vật

Định nghĩa

Quần thể sinh vật là tập hợp tất cả các cá thể cùng loài, sinh sống trong một khoảng không gian nhất định, ở một thời điểm xác định, những cá thể này có khả năng sinh sản tạo thành thế hệ mới.

Ví dụ: Tập hợp những con cá mè đang được nuôi trong cùng 1 ao là một quần thể. 

Quần thể sinh vật là tập hợp tất cả các cá thể cùng loài

Quần thể sinh vật là tập hợp tất cả các cá thể cùng loài

Những đặc trưng cơ bản

Tỉ lệ giới tính

  • Tỉ lệ giới tính là tỉ lệ giữa số lượng cá thể đực và cá thể cái.
  • Tỉ lệ giới tính thay đổi chủ yếu theo nhóm tuổi của quần thể sinh vật và phụ thuộc vào sự tử vong không đồng đều giữa các cá thể đực và cái.
  • Tỉ lệ đực/cái quan trọng vì nó cho thấy tiền năng sinh sản ở trong quần thể.

Thành phần nhóm tuổi

  • Trong 1 quần thể, thông thường có 3 nhóm tuổi chính đó là: nhóm tuổi trước sinh sản, nhóm tuổi sinh sản và nhóm tuổi sau sinh sản.
  • Để biểu diễn thành phần nhóm tuổi, người ta thường sử dụng tháp tuổi. Có 3 dạng tháp tuổi phổ biến như sau:
Có 3 dạng tháp tuổi phổ biến

Có 3 dạng tháp tuổi phổ biến

  • A: Tháp tuổi trước sinh sản
  • B: Tháp tuổi đang sinh sản
  • C: Tháp tuổi sau sinh sản

Mật độ quần thể

  • Mật độ quần thể là số lượng hay khối lượng sinh vật có trong một đơn vị diện tích hoặc thể tích.
  • Mật độ quần thể không cố định mà sẽ thay đổi theo mùa, theo năm và phụ thuộc vào chu kỳ sống của các sinh vật.
  • Mật độ quần thể là một đặc trưng quan trọng của quần thể vì nó quyết định mức sử dụng nguồn sống trong môi trường cũng như khả năng sinh sản và tử vong của cá thể.

Lưu ý: Trong các đặc trưng cơ bản của quần thể thì đặc trưng quan trọng nhất là mật độ quần thể. Bởi vì mật độ quyết định đến các đặc trưng khác và ảnh hưởng tới nguồn sống, tần số gặp nhau giữa con đực và con cái, sự sinh sản và tử vong, trạng thái cân bằng của quần thể, các mối quan hệ sinh thái khác để quần thể có thể tồn tại và phát triển.

Mật độ quần thể là yếu tố đặc trưng quan trọng nhất trong quần thể sinh vật

Mật độ quần thể là yếu tố đặc trưng quan trọng nhất trong quần thể sinh vật

Ảnh hưởng của môi trường tới quần thể sinh vật

  • Nếu điều kiện sống của môi trường như khí hậu, thổ nhưỡng, nguồn thức ăn, nơi ở,….thay đổi sẽ dẫn tới sự thay đổi số lượng cá thể có trong quần thể.
  • Số lượng cá thể sẽ tăng khi môi trường sống có khí hậu phù hợp, nguồn thức ăn dồi dào và nơi ở rộng rãi,… Tuy nhiên, khi số lượng cá thể tăng lên quá cao, thì nguồn thức ăn trở nên khan hiếm, thiếu nơi ở và nơi sinh sản làm nhiều cá thể bị chết dẫn đến mật độ cá thể bị giảm xuống. Sau đó mật độ cá thể lại được điều chỉnh trở về mức cân bằng.

Một số thông tin cần nắm về quần xã sinh vật

Định nghĩa

Quần xã sinh vật là một tập hợp những quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau cùng sống trong một không gian nhất định.

Ví dụ: quần xã rừng ngập mặn ven biển, quần xã rừng mưa nhiệt đới,…

Quần xã sinh vật là một tập hợp những quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau 

Quần xã sinh vật là một tập hợp những quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau

Đặc điểm của quần xã

Đặc điểm Các chỉ số  Thể hiện
Số lượng các loài trong quần xã Độ đa dạng Mức độ phong phú về số lượng loài ở trong quần xã
Độ nhiều Mức độ cá thể từng loài có trong quần xã
Độ thường gặp Tỉ lệ % số địa điểm bắt gặp một loài trong tổng số địa điểm 
Thành phần loài trong quần xã Loài ưu thế Loài đóng vai trò quan trọng trong quần xã
Loài đặc trưng Loài chỉ có một quần xã hoặc có nhiều hơn hẳn những loài khác 

Mối quan hệ giữa quần xã và yếu tố ngoại cảnh

  • Các nhân tố vô sinh và hữu sinh luôn ảnh hưởng trực tiếp đến quần xã.
  • Số lượng cá thể của mỗi quần thể trong quần xã luôn luôn được kiểm soát ở mức độ phù hợp với môi trường, tạo nên sự cân bằng trong quần xã.
Sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa quần xã và môi trường

Sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa quần xã và môi trường

Bảng so sánh quần thể và quần xã

Quần thể Quần xã
Giống nhau
  • Đều được hình thành trong một thời gian lịch sử nhất định, có tính tương đối ổn định.
  • Đều bị biến đổi nếu có tác động của môi trường.
  • Đều có các mối quan hệ hỗ trợ và cạnh tranh.
Khác nhau
  • Tập hợp nhiều những cá thể cùng loài.
  • Không gian sống được gọi là nơi sinh sống.
  • Chủ yếu xảy ra mối quan hệ hỗ trợ được gọi là quần tụ.
  • Thời gian hình thành ngắn và tồn tại ít ổn định hơn so với quần xã.
  • Các đặc trưng cơ gồm có mật độ, tỉ lệ nhóm tuổi, tỉ lệ đực cải, sức sinh sản, tỉ lệ tử vong, kiểu tăng trưởng và đặc điểm phân bố, khả năng thích nghi với môi trường.
  • Cơ chế cân bằng dựa vào tỉ lệ sinh sản, tử vong và phát tán.
  • Tập hợp nhiều những quần thể khác loài
  • Không gian sống gọi được là sinh cảnh.
  • Thường xuyên xảy ra những quan hệ hỗ trợ & đối địch.
  • Thời gian hình thành dài hơn và ổn định hơn so với quần thể.
  • Các đặc trưng cơ bản gồm có độ đa dạng, số lượng cá thể, cấu trúc loài, thành phần loài, sự phân tầng thẳng đứng, phân tầng ngang và cấu trúc  biến đổi theo chu kỳ.
  • Cơ chế cân bằng do hiện tượng khống chế sinh học gây nên.

Trên đây là bảng so sánh quần thể và quần xã mà baoduongmaynenkhi.vn muốn chia sẻ đến các bạn. Chắc hẳn qua bài viết, các bạn cũng hiểu hơn về quần thể và quần xã sinh vật rồi đúng không nào! Để cập nhật thêm nhiều kiến thức bổ ích khác, các bạn đừng quên truy cập vào website của chúng tôi mỗi ngày nhé!